Ettore Sottsass
‘Design moet een boodschap overbrengen’
Sottsass is voor altijd verbonden aan de Memphis-groep, aan de ontwerpen van kasten, lampen en meubels die je gemakkelijk bijblijven. Door hun felle of pastel kleurgebruik, vreemde vormen en ikonische gevoel. Hoewel het (ontwerp)leven van Sottsass lang en veelzijdig was, doet die associatie hem toch recht. Want in het statement, dat hij samen met andere Italiaanse grootheden van 1981 tot en met 1985 maakte, zit alles verborgen waar hij voor stond.
De eerste inspirator van Sottsass was ongetwijfeld zijn vader, een architect die werkte in de traditie van het Italiaanse rationalisme. Die logische benadering van design, gericht op functie en constructie, omarmde hij in het begin. Maar Sottsass begon zich al tijdens zijn architectuurstudie veel vragen te stellen over wat design zou moeten zijn en kunnen toevoegen aan ons leven. Zuiver functionalisme zwoer hij af en in de jaren zestig was hij een van de voorvechters van anti-design. Functie is niet het enige belangrijke criterium, stelt hij dan, en hij huldigt vooral ironie, kitsch, heftige kleuren en schaalvervormingen. Een goed voorbeeld uit die tijd is het wereldberoemd geworden knalrode tiepmachientje Valentine, dat hij maakte voor Olivetti. Het beeld van het plastic rode apparaat duikt nog steeds op als ikoon voor een typemachine, maar gebruikers weten: hij typte en werkte niet zo fijn als de andere Olivetti’s.
Maar dat was niet zo belangrijk. Er is meer dan perfecte en strenge functionaliteit, vond Sottsass. Jarenlang onderzoek, pittige discussie met vakgenoten en probeersels, leidde in 1981 tot de lancering van de Memphis-beweging, samen met vak- en ideegenoten, over het algemeen jonge Milanese architecten en designers waaronder Andrea Branzi, Michele de Lucchi, Shiro Kuramata en Hans Hollein. Memphis stond voor een moderne levensstijl, meegaan met de communicatiemaatschappij en het vormgeven van je leefomgeving. ‘Don’t take design too seriously’, leek Memphis te schreeuwen, met de kleurige en extreme ontwerpen. Het meubel mag weer een identiteit hebben en voor zichzelf staan. Zijn bestaan hoeft niet te worden gerechtvaardigd door argumenten dat dit object zo efficiënt en functioneel mogelijk is (gemaakt). En daar gaat iets geruststellends, zelfs troostends vanuit, volgens Sottsass en de zijnen. En het is eigenlijk nog actueel: In een tijd waarin design het óf moet schoppen tot kunst óf technologisch hypervernuftig moet zijn, staat de Carlton-kast er nog steeds uiterst sympathiek bij...
Kort Samengevat
1917: geboren in het Oostenrijkse Innsbruck als zoon van een architect.
1939: studeerde, net als zijn vader overigens, af aan de afdeling architectuur van de polytechnische hogeschool van Turijn. Schrijft tijdens zijn studie artikelen over kunst en binnenhuisarchitectuur.
1942-1945: tijdens de oorlog dient hij in het Italiaanse leger.
1947: begint met eigen ontwerpbureau voor architectuur en design, The Studio’, in Milaan
1956: werkte tijdelijk in ‘The New York Office’ van architect George Nelson
1957: vanaf dit jaar werkt hij 20 jaar als consultant voor Olivetti. Hij krijgt maar liefst vier keer de Compasso d’Oro en zijn kantoormeubilair krijgen een plek in prestigieuze musea.
1969: bekendste ontwerp voor Olivetti, de Valentine, een brandweerrode typemachine
1973: richt het alternatieve designcollege Global Tools op.
1981: ‘geboorte’ van de Memphis-groep, een post-moderne designgroep, o.a. met Andrea Branzi, Michele de Lucchi en Shiro Kuramata.
2000: ontwerpt Malpensa Airport in Milaan
2000-2007: Sottsass is tot op hoge leeftijd buitengewoon actief en ontwerpt in opdracht van Gallery Ernest Mourmans complete collecties meubels, glaswerk en keramiek.
2007: op de laatste dag van het jaar overlijdt Sottsass op negentigjarige leeftijd in Milaan.
Design van Ettore Sottsass
